Hastalıklar

Tarihte Görülen Pandemi ve Türleri

Bildiğiniz gibi bugünlerde hepimizin başı Covid-19 Pandemisi ile dertte. Dünya çapında etkili olan salgınlara Pandemi adı verilmekte. Peki bu çapta bir pandemi dünyada ilk mi? Tarihte görülen pandemi ve türleri nelerdir?

Aslında tarihte, dünya birçok pandemiye maruz kalmıştır. Bu pandemilerde milyonlarca insan hayatını kaybetmiştir. Bu yazıda geçmişte görülen salgın hastalıkları listeledik.

Antoninus Vebası

Roma’da ikamet eden Yunan bir doktorun ismiyle anılmaktadır. Antoninus Vebası, birçok tarihçiye göre M.S. 165-180 yıllarında yaşanmıştır. Seferden dönen Romalı askerler tarafından yayılmıştır. Yüzde 25 öldürme oranı olan bu hastalık dolayısıyla  yaklaşık 5 milyon kişinin hayatını kaybettiği tahmin ediliyor.

Justinianus Veba Salgını

541 yılında ortaya çıkarak, 750 yılına kadar tekrarlayarak sürmüştür. Kendisi de hastalığa yakalanan ancak hayatta kalan, dönemin Bizans İmparatoru Justinianus’un adıyla anılır. Ölüm oranı kimi tarihçilere göre yüzde 40’ları bulmaktadır. Justinianus Veba Salgını, bazı dönemlerinde, İstanbul’da günde 5000 kişinin öldüğü söylenir. Bu salgında yaklaşık 25-50 milyon insan hayatını kaybetmiştir.

Kara Veba

Kara Veba ya da Kara Ölüm olarak bilinen bu salgın dünyayı, özellikle de Avrupa kıtasını harap etmiştir. 1346-1353 yılları arasında 75 ila 100 milyon insanın ölümüne neden olduğu tahmin edilmektedir. Çin ve Orta Asya’da başlamış, Kırım’da bir Moğol Kuşatması sırasında vebalı cesetlerin kalenin içerisine mancınıkla fırlatılması sonucu yayılmıştır.

Bu pandemi özellikle Avrupa’da derin bir yıkıma neden olmuştur. Ayrıca neden olduğu salgınlar 1700’lü yıllara kadar devam etmiştir. Örneğin; 1629-1631 yıllarında gerçekleşen İtalya salgını, Büyük Londra Salgını (1665-1666), Büyük Viyana Salgını (1679), Büyük Marsilya Salgını (1720-1722) ve son olarak da 1771 Moskova Salgını Kara Veba’nın ardılları olarak görülür. 19. yüzyılda ise sönümlenmiştir ve ortadan kalkmıştır.

Kara Ölüm adının sebebi, deri altı kanamalar nedeniyle vücudun koyu bir renk almasıdır.

Flagellants Black Death Netherlands atonement sins God

Kolera Pandemileri

Hindistan kökenli olan Kolera pandemileri 19. ve 20. yüzyıllarda dünyayı sarmıştır. İçme suyu yoluyla bulaşan hastalığın ölümüne neden olduğu insan sayısı tam olarak bilinmese de toplamda yaklaşık 1 milyon insanın ölümüne neden olduğu düşünülmektedir.

İspanyol Gribi

H1N1 virüsünün bir alt türüdür. 1918-1920 yılları arasında, yaklaşık 50 milyon insanın ölümüne yol açmıştır. Hastalık İspanya’da ortaya çıkmamıştır. İspanyol Gribi olarak adlandırılmasının sebebi, İspanya’nın 1. Dünya Savaşı’nda bulunmaması sebebiyle basına sansür uygulanmaması ve salgının basında rahatça yer alabilmiş olmasıdır. Savaşa katılan ülkelerde ise basın sansür altında olduğundan, salgından rahat bir şekilde söz edilemiyordu. Aslında salgın ABD’de ortaya çıkmıştır. Bazı tarihçilere göre 1. Dünya Savaşı’nın bitmesinin en önemli sebeplerinden biridir.

file 20210326 19 1yl4eir

HIV-AIDS Pandemisi

Bu durum pek bilinmese de Dünya Sağlık Örgütü’ne göre AIDS de bir pandemidir. İlk kez 1976 yılında görülmüştür ve bugüne kadar 31 milyon hayata mal olmuştur. Bugün dünyada 36 milyon civarında insanın HIV pozitif olduğu tahmin ediliyor.

Hastalığın %68’i Sahra Altı Afrika’sında yaşayan insanlarda bulunmaktadır. Hastalığın tedavisine yönelik çalışmalar sürmektedir ve gün geçtikçe AIDS’e bağlı ölümler azalmaktadır.

Diğer Salgınlar

Şimdi de 21. yüzyılda ortaya çıkan diğer salgınlar nelerdir bunlara bakalım: SARS (2002-2003), Domuz Gribi (2009-2010), Ebola (2014-2016), MERS (2015-devam ediyor), Covid-19 (2019-devam ediyor).

Esasen 21. yüzyılda tarihteki Kara Ölüm, İspanyol Gribi ve veba salgınları gibi çok yüksek ölüm oranlarına sahip ya da yüksek ölüm oranına sahip olsa da dünya çapında yayılan (Ebola gibi) pandemiler görülmedi. Ancak ölüm oranı düşük de olsa hastalık korkusu insanlar için ciddi bir tehdit olmaya devam etmektedir. Dileğimiz bu pandeminin de en kısa zamanda atlatılmasıdır.

 

 

 

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu