Nedir

Stoa Felsefesi Nedir

Stoa Felsefesi, Hellenistik Felsefenin en önemli akımlarından biridir. Kurucusu Kıbrıslı Zenon’dur. Stoa Felsefesi Okulu, Stoa Poikile‘de yani Atina’daki bir resim galerisinde kurulmuştur. Stoa Yunanca’da; “direklere dayanmış açık bir dehliz” anlamını taşır. Stoacılara göre; hayatın amacı insanın mutluluğudur. Bu mutluluğa ulaşmanın yolu ise insanın tabiat ile olan uyumundan geçer. Bu yönüyle panteist bir öğretidir de diyebiliriz. Stoacılar, insanın mutluluğunun dış koşullara bağlı olmadığını savunurlar. Ayrıca insanın sosyal bir varlık olduğunu, hayatta başından geçenleri kabullenmesi gerektiğini, zevk ve arzular veya acılar tarafından kontrol edilmememiz gerektiğini ve insanın aklını kullanarak sorunlarını mantık yoluyla çözmesi gerektiğini savunurlar. Bugünkü yazımızda Stoa Felsefesi nedir sorusuna cevap aramaya çalışacağız.

Stoa Felsefesi

Stoa Felsefesi, her şeyi doğa ile bağdaştırmak üzerine kuruludur. Stoacılara göre doğa her şeydir ve bir nevi Tanrı’dır. Bu yönüyle de panteizm ögelerini fazlasıyla taşır. Ayrıca Stoacılar Hıristiyanlıkla mücadele etmiştir. Bu mücadenin sonunda da Hıristiyanlığa büyük ölçüde etkide bulunmuşlardır.

İlgili Makaleler

Stoacılara göre; Evren mutlak iradeye sahip kutsal bir otorite tarafından yönetilir. Bu otorite külli iradeye sahiptir. Ancak bu iradesini insana aksettirmiştir. Bu sebeple insan, diğer tüm canlılardan üstün bir konumdadır. Çünkü akıl, mantık ve seçme yetisine sahiptir.

Stoacılıkta dört ana erdem bulunur. Bunlar; doğru seçme, sabırla katlanma, ölçülü olma, adaletle dağıtmadır. Bu durum Zenon’un öğretisi olan: “En doğru seçimi yapan, sabırla katlanan, en ölçülü olan ve en adaletli üleştirici olan şey doğadır.” ile açıklanır.

Mutluluğun bilgelikte olduğunu ve bilgeliğe ulaşmanın yolunun doğaya uygun yaşamaktan geçtiğini savunurlar.

Erken Dönem Stoacılık

Erken Dönem Stoacılık filozofları arasında; Kıbrıslı Zenon, Khrysippos, Kleanthes, Tarsuslu Zeno, Tarsuslu Antipater’i sayabiliriz. Kıbrıslı Zenon’un ilk dönemlerde Kiniklerden etkilendiğini görebiliyoruz. Ancak daha sonra fikirleri farklılaştırmıştır ve panteist bir görüşe evrilmiştir.

Orta Dönem Stoacılık

Orta Dönem Stoacılık filozofları arasında; Panaetius ile Paseidonios önde gelir. Erken dönem Stoacılığının katı tutumlarını yumuşatarak, rasyonalist bir görünüme kavuşturmuşlardır. Platon ve Aristoteles’in öğretilerinden etkilenmişlerdir. Paseidonios ise empirist yani deneycilik yönünde değişiklikler kazandırmıştır.

Geç Dönem Stoacılık

Geç Dönem Stoacılık filozofları arasında; Cicero, Genç Seneca, Marcus Aurelius, Epiktetos, Gaius Musonius Rufus’u sayabiliriz.

En ünlü üç Stoacı Seneca, Epictetus, Marcus Aurelius Stoacılığın ortaya çıkışından 300-400 yıl sonra yaşamıştır. Bu da Stoacılığın uzun bir ömre sahip olduğunun kanıtıdır.

Neo Stoacılık

16. yüzyılda Neo Stoacılık akımı ortaya çıktı. Bu akımın amacı Stoacılık ile Hıristiyanlığı birleştirmeye çalışmaktı. Ancak bazı ögeler Hıristiyanlıkla uyuşmuyordu. Daha doğrusu Hıristiyanlıktaki bazı ögeler Stoacılıkla uyuşmuyordu. Örneğin metafizik ögeler olan “cennet-cehennem” ve “kusursuz bir tanrı”. Dolayısıyla Hıristiyanlıkla örtüşen ögeler korundu ve bir sentez oluşturmaya çalıştılar.

Modern Stoacılık

Modern Stoacılık ise 20. yüzyılda ortaya çıkmıştır. Hıristiyan yorum ve metafizik unsurların atılıp, entelektüel kısmına odaklanmıştır.

 

 

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu