BilimGenel

Sinestezi nedir? Sinestezi Hastalığı

sinestezi türleri, sinestezi testi

Sinestezi, duyulardan yalnızca birini uyarması gereken duyu organının birden fazla duyuyu birden uyardığı nörolojik durumlara verilen isimdir.

Sinestezi ne demek?

Sinestezi kelimesi, Yunanca beraber anlamında olan synth ve algı manasına gelen aisthesis sözcüklerinin birleşmesiyle oluşuyor ve eşduyum manasına geliyor. Sinestezi bilgi birikimi yaşamakta olan insanlar müziği duyduklarında renkleri görebilir, yuvarlak ya da sivri gibi dokuları tadabilirler. Başka bir deyişle, sinestetik insanlar iki duyunun benzeri olmayan bir karışımını yaşarlar.

Demografi olarak bakıldığında sinestezi genel olarak solak ve çift el kullananlarda ve kadınlarda daha sık rastlanmaktadır. Bu kişilerde, hafıza özellikleri güçlenirken matematiksel ve mekansal algı özellikleride tavan yapar. Matematiksel algıda sinestezik birey sayıları çarparken renkleri kullanır bu şekilde matematiksel algısı güçlenmiş olur. Mekansal algıda içerisindeyse 360 derecenin 1 derecelik diliminin bile bir rengi vardır. Sinestezinin, beynin içerisinde sol yarım küresiyle ilgili ve hipokampus bezine bağlı bir fonksiyon olduğu öngörülmektedir. İstatiksel olarak bakıldığında çok nadir olarak görülse de “normal” bir beyin fonksiyonudur. Her beyin içerisinde gerçekleşmekte olan bir sürecin bazı insanlarda bilinç yüzeyine yansımasından kaynaklanmaktadır.

Sinestezinin yaygın bir türü olan harf-renk sinestezisinde harfler ya da sayılar belirli renklerde görülmektedir. Örnek vermek gerekirse kişi 7 sayısını sarı renkli görürken, 3 sayısını kırmızı olarak görülebilir. Bu durumdan farklı olarak başka türlerinde haftanın günleri 3 boyutlu olarak görülebilmektedir; aralarında mesafe farkı olabilir. Takvime baktığınız zaman ocak ayı, şubat ayından daha arkada görülebilir. Sinestezik bağlantılar kimi zaman tek başına çıkabileceği gibi kimi zaman birden çok bağlantı aynı anda ortaya çıkabilir.

Sinestezinin Hastalığının Nedenleri 

Peki, algının çapraz geçişlerine ne sebep oluyor? Araştırmacılar bu konu da hemfikir değiller. Aslında, sinestezi hastalığı farklı insanlarda farklı mekanizmalar yolu ile ortaya çıkabiliyor.

Sinestezi‘nin en temelinde, bir bireyin çevresini algılama şeklini ve etkileşimini değiştirmesi sebebiyle nörolojik bir durum olarak tanımlanıyor. Bazı araştırmacılara göre bu durumun en temel unsuru olan iki tamamlayıcı duyunun ya da algının birleşimi, erken gelişme sırasında kendi kendine ortaya çıkabiliyor.

Sinestezik insanların beyinlerinde neler olup bittiğini maalesef çok az biliyoruz. Bu konu da yapılan araştırmalar çocukken soyut kavramlarla yoğun bir biçimde ilgili kişilerde sinestezinin çocuklukta ortaya çıkabileceğini gösteriyor. Semantik vakum hipotezi olarak adlandırılan bu hipotez neden çoğu sinestezinin harf-renk ve sayı-form sinestezisi olduğunu açıklıyor. Harfler, sayılar ve renkler genel olarak öğrencilerin okulda ve ailede ilk öğrendikleri olgulardır. Bunlardan başka sinestezinin pek çok türü laboratuvarda incelenmiştir. Bütün türlerde insanların algıları kişiden kişiye göre değişmektedir.

Herkes doğuştan farklı algılara sahip olduğunu bilerek doğmaz. Birçok kayıtta sinestezik fertlerin yaşadıkları bu algısal farklılıkların farkında olmadıkları yazıyor. Bu bireyler başkalarının gördüklerinden farklı şeyler gördüklerinde buna şaşırıyorlar ve doktora söylediklerinde gerçeği öğreniyorlar. Bazı kişiler çok küçük yaşlarda farklı olduklarını anlıyor bazıları ise bunu çok daha geç yaşlarda anlıyorlar. Sinestezinin kendi kendine olan ve çok doğal gibi görünen yapısı ile kişiler bunu gerçek bir şey gibi algılıyor. Tabii bundan rahatsız da olmuyorlar.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu