EğitimGenel

Periyodik tablo (periyodik cetvel) özellikleri ve grupları

Peryidik tablo nedir? Periyodik cetvel grupları ve özellikleri

Periyodik tablo nedir ve özellikleri nelerdir?

Periyodik cetvel(Tablo) kimya da bulunan elementlerin gruplandırıldığı ve numaralandırıldı tabloya verilen isimdir. Periyodik cetvel, periyodik çizelge gibi isimlerle anılmaktadır. Artan atom sayıları sonucunda bu şekilde bir çizelge ile sınıflandırılmıştır. İlk olarak 1869 yılında Mendeleyev tarafından sunulan bu çizelge herkes tarafından kabul görmüştür.

Periyodik Tablo Tarihçesi

Mendeleyev tarafından ortaya sunulan tablo tarih olarak doğuşu 1869 olsa da giderek geliştirilmesi ve yeni elementlerin keşifleri ile güncellenmektedir. Biraz daha geriye giderek Johan Wolfgang Döbereiner ve sonrasına erişebiliriz. İşte tarih sırasına göre periyodik tablo tarihçesi;

Johann Wolfgang Döbereiner

Periyodik tablo tarihinin en eski isimlerinden Jonah Wolfganf Döbereiner 1817 yılında elementleri gruplandırdığı tabloda formüle etmeyi başarmıştır. Yaptığı bu başarı ile elementlerin üçerli gruplara ayırabileceğini keşfetmiştir. Yaptığı bu keşiften dolayı üçlüler (triadlar) adını almıştır. Bazı üçlü gruplar aşağıdaki gibidir;

  • kalsiyumstronsiyum ve baryum
  • lityumsodyum ve potasyum
  • sülfür, selenyum ve potasyum
  • iyot, klor ve brom

Bu şekilde birbirine bağıntılı olan elementlere triadlar adı verilmektedir.

Alexandre Emile Béguyer de Chancourtois

Fransız jeolog Alexandre-Emile Béguyer de Chancourtois aslında elementlerin periyodik bir sıralama da olduğunu ilk keşfeden kişidir. 1862 yılında Tellür elementinden elde ettiğin “Tellür sarmalı” isimli ilk periyodik cetveli sunmuştur.

John Newlands

Kendisi kimyager olan John Newlands 62 elementin fiziki özelliklerine dayanarak 7 farklı gruba ayırarak ismini duyurmuştur. Elementlere ilk defa atom numaraları atayan bilim adamı olarak da bilinmektedir. Yayınladığı makalesinde elementlerin 8 li benzetmesinden dolayı “Oktavların Yasası” bilim dünyası tarafından hoş karşılanmamıştır.

Lothar Meyer

Kimya profesörü Lothar Meyer diğer periyodik tablolarından bi haber olarak kendi cetvelini bilim dünyasına sunmuştur. 1864 yılında sunduğu bu tablo da 28 elementin özellikleri bulunmaktaydı. Yaptığı bu atılımın farkında olmadığı halde bazı tarihçiler tarafından Meyer, Mendeleyev in yayınladığı 1869 yılında ki ve günümüze kadar kabul gören periyodik cetvelin bilinmeyen gizli kahramanı olduğunu söylemektedirler.

Dimitri Mendeleyev

Dimitri Mendeleyev Rus kimyager ilk sunduğu periyodik tablo günümüzde kullandığımız periyodik tabloya çok benzemektedir. 1869 yılında Rusya da bulunan fazla ünlü olmayan bilim dergisinde makalesi yayınlanmıştır. Daha sonra alman bilim dergisinde yayınlanarak tüm bilim dünyası tarafından tanınmıştır.

Mendeleyev Cetvelinin yararı

  1. Bu tablonun kullanımı sonucu bazı elementlerin atom numaralarının yanlış olduğu saptanmıştır.
  2. Hidrojen tek bir konumlandırılmadığından dolayı tabloda alkali metaller olarak adlandırılmasına olanak sağlanmıştır.
  3. Atomların ağırlıkları kullanılarak sıralamada değişime olanak sağlanmıştır.

Bu periyodik tablonun da bilindiği üzere eksikleri bulunmaktaydı. Hidrojenin konumlandırılmadığından dolayı daha sonra tablodan ayrı şekilde yerleştirilmiştir.

William Odling

Günümüzde ki periyodik cetvelin şekillenmesinde William Odling sayesinde erişilmiştir. Dimitri Mendeleyev’in tablosuna benzer bir cevel olarak günümüze kadar gelmiştir. Mendeleyev in başaramadı bir çok elementin tabloya sorunsuz şekilde oturtulmasında büyük rol oynamıştır.

Henry Moseley

Hazin bir ölüm sebebinden önce x-ışınları sayesinde atomların periyodik tabloyu daha da geliştirerek 46 ile 61 elementin eksik olduğuna dikkat çekmiştir. Moseley bu buluşu aslında atom numaralarının deneyler ile yapılarak tabloya eklenebileceği ortaya konulmuş oldu.

Glenn T. Seaborg

Günümüz kullandığı periyodik tablonun Seaborg tarafından düzenlenmiş halidir. Mendeleyev’in tablosunda eksiklerin tamamlanabilmesi için yaptığı çalışmalar bilim dünyası tarafından önce red yemiş olsa da Seaborg haklı çıkması sonucu bu periyodik cetvel kullanılmaya başlanmıştır. 1945 yılında yaptığı bu köklü değişiklikte “aktinit dizisi” ile sunulmuştur. Bu dizi sayesinde ağır elementlerin tablodaki yerleri de belirlenmiş oldu.

Periyodik tablo özellikleri

Periyodik cetvelde belirlenmiş elementlerin gruplara ayrılması ve atom ağırlıklarına göre belirlenmesi için özelliklerinin neler olduğunu bilmek gerekir. Aşağıda verilecek olan görselleri takip etmenizde fayda var.

Periyotlar;

Periyotlar olarak adlandırdığımız yukardan aşağı olarak sıralayabileceğimiz toplamda 7 periyot bulunmaktadır. Bu periyotların özellikleri her satırın diğerinden farklı elementi gösteriyor olmasıdır. Aşağıdaki boş periyot tablosunda belirttiğimiz gibi görünmektedir.

Boş periyodik tablo
Boş periyodik tablo

1,2,3 sayılarının aşağı doğru 7’ye kadar inmesi satır(periyot) olarak belirtilmiştir.

Gruplar (periyodik tablo grupları)

Periyodik tablo grupları satırların aksine yatay şeklinde gösterilmektedir. Yukarda ki örnekte gösterildiği üzere 1A, 2A, 3A, 4A, 5A, 6A, 7A ve 8A dan oluşan toplamda 8 adet periyodik tablo grupları bulunmaktadır. Grupların özellikleri arasında 1A grubu Alkali Metal grubu olarak belirlenmiştir ve son grup olan 8A grubu ise kararlı gazlardan oluşmakta olan Soy Gazlar içermektedir.

Metalleri özetlemek gerekirse 1A, 2A ve 3A grubu olarak bilmekte fayda var. Bu üç grup sadece metal elementlerini göstermektedir. Periyodik tablo gruplarında 3 farklı elemente ayırabiliriz. Metaller, Ametaller, Yarı metaller olarak isimlendirebiliriz.

Periyodik tablo ilk 20 element

Periyodik cetvel ilk 20 element olarak sıralayacak olursak bunların sırasıyla aşağıdaki gibidir.

Hidrojen

Hidrojen elementi “H” ile gösterilmektedir. Hidrojen elementinin atom sayısı 1 olan  ametallerin başında gelir. Evrenin (uzay) 4’te 3’ünü kapsamaktadır. Dünya da pek fazla bulunmadığı bilinse de suyun elektrolize olması sonucu elde edilebilmektedir. Hidrojeni bulan kişi Henry Cavendish‘dir.

Simge: H
Atom numarası: 1
Atom kütlesi: 1,00784 u
CAS numarası: 1333-74-0
Elektronegatiflik: 2,2

Helyum

Helyum elementi “He” simgesi ile gösterilir. Helyum elementi periyodik cetvel de 8A grubunda gösterilen gazdır. Hidrojen elementi gibi renksiz kokusuzdur. Soygazların en tepesinde bulunmaktadır. Atmosferde çok az bulunması ve uçucu olmasından dolayı uçan balonlarda kullanılmaktadır. Atom numara sayısı 2 dir.

Simge: He
CAS numarası: 7440-59-7
Atom numarası: 2
Atom kütlesi: 4,002602 u
Elektron konfigürasyonu: 1s2
Kaynama noktası: -268,9 °C

Lityum

Lityum elementi “Li” simgesi ile gösterilmektedir. Bu elementin atom numarası 3 tür veperiyodik tabloda 1. grupta alkali metaller arasında yer almaktadır. Doğada saf halde bulunmaz, oksijen ile tepkimeye girerek “lityum oksit” oluşturur. Yoğunluğu en düşük metal olarak bilinmektedir.

Simge: Li
CAS numarası: 7439-93-2
Atom numarası: 3
Atom kütlesi: 6,941 u
Erime noktası: 180,5 °C
Elektron konfigürasyonu: [He] 2s1

Berilyum

Berilyum elementi “Be” simgesi ile gösterilir. Nadir bulunan elementlerden olan berilyum, atom numarası 4’tür. Doğada çok az sayıda olduğunda berilden elde edilmektedir.

Simge: Be
CAS numarası: 7440-41-7
Atom numarası: 4
Elektron konfigürasyonu: [He] 2s²
Atom kütlesi: 9,012182 u
Erime noktası: 1.287 °C

Bor

Bor elementi “B” ile gösterilmektedir. Atom numarası 5 olan bor elementinin doğada nadir bulunan yarı metallerdendir. Suda çözünürlüğü nedeni ile rezerv olarak bazı yerlerde bulunmaktadır.

Simge: B
Atom numarası: 5
CAS numarası: 7440-42-8
Erime noktası: 2.076 °C
Atom kütlesi: 10,811 u
Elektron konfigürasyonu: [He] 2s22p1

Karbon

Karbon elementi “C” ile gösterilmektedir. Karbon elementinin atom numarası 6 dır. En çok bulunan altıncı sırada yerini almıştır. Doğada hem doğal halde hemde bazı elementlerin birleşmesi sonucu elde edilebilmektedir. Karbonda karmaşıklık adına yaşamı destekleyebilmektedir.

Simge: C
Atom numarası: 6
CAS numarası: 7440-44-0
Atom kütlesi: 12,0107 u
Elektron konfigürasyonu: [He] 2s22p2
Kabuk başına elektronlar: 2, 4

Azot

Azot elementi “N” ile gösterilmektedir. Diğer adı Nitrojen olan bu elementin atom sayısı 7’dir. Tüm canlı dokularında bulunan azot atmosferde %78 oranında bulunmaktadır. Renksiz, kokusuz gazdır.

Simge: N
CAS numarası: 7727-37-9
Atom numarası: 7
Atom kütlesi: 14,0067 u
Kaynama noktası: -195,8 °C
Elektron konfigürasyonu: [He] 2s22p3

Oksijen

Oksijen elementi “O” ile gösterilmektedir. Atom numarası 8 olan kimyasal elementi doğada bolca bulunmaktadır. Tüm canlıların ihtiyacı olan oksijen diğer bütün elementlerle reaksiyona girebilmektedir.Su kütlesinin neredeyse %88 inde oksijen bulunmaktadır.

Simge: O
Atom numarası: 8
CAS numarası: 7782-44-7
Atom kütlesi: 15,999 u
Adı, Sembolü, Atom numarası: Oksijen, O, 8
Atom ağırlığı: 15.9994(3) g·mol−1

Flor

Flor elementi “F” ile gösterilmektedir. Atom numarası 9 olan elementin atom ağırlığı 19 olarak belirlenmiştir. Rengi kahvenin açık tonu olarak gözlenmektedir. Asal gazlarla tepkimeye girebilmektedir. İçme sularında belirli düzeyin üstünde flor olması durumunda dişlerde sarılıklar görülmektedir.

Simge: F
Atom numarası: 9
CAS numarası: 7782-41-4
Atom kütlesi: 18,998403 u
Elektronegatiflik: 3,98
Elektron konfigürasyonu: [He] 2s22p5

Neon

Neon elementi “Ne” ile gösterilmektedir. Periyodik tabloda 8A grubunda yer alan soy gazlar arasındadır. Doğada dağınık halde ve yer altından çıkan gazlarda bulunabilmektedir. Neon renksizdir.

Simge: Ne
CAS numarası: 7440-01-9
Atom numarası: 10
Atom kütlesi: 20,1797 u
Elektron konfigürasyonu: [He] 2s²2p⁶
Kaynama noktası: -246 °C

Sodyum

Sodyum elementi “Na” simgesi ile gösterilmektedir. Periyodik cetvel ve atom numarası 11’dir. Alkali metaller grubunda olan Sodyum elementi yumuşak ve kaygan yapıdadır. Doğal olarak bulabilmek mümkündür. Evlerde kullanılan kaya tuzlarında bol miktarda bulunabilmektedir.

Simge: Na
CAS numarası: 7440-23-5
Atom numarası: 11
Atom kütlesi: 22,989769 u
Elektron konfigürasyonu: [Ne] 3s¹
Erime noktası: 97,79 °C

Magnezyum

Magnezyum elementi “Mg” simgesi ile gösterilmektedir. Atom numarası 12 olan magnezyum rengi gümüşe benzer ve diğer metaller ile karıştırılarak kullanılmaktadır. Yapısı olarak diğer metallerden hafiftir. İlk olarak fotoğraf makinelerinde kullanımı bulunmaktadır. Toz halinde bulunmaktadır ve yandığı zaman alevi parlak şekilde gözlenmektedir.

Simge: Mg
CAS numarası: 7439-95-4
Atom numarası: 12
Atom kütlesi: 24,305 u
Erime noktası: 650 °C
Elektron konfigürasyonu: [Ne] 3s2

Alüminyum

Alüminyum elementi “Al” ile gösterilmektedir. Atom numarası 13 ve gümüş renkte görülmektedir. Oksidasyona olan dayanıklılığı sayesinde ün kazanan alüminyum boksit cevheri olarak doğada bulunmaktadır. Özellikle endüstri de çeşitli şekillerde kullanılmaktadır.

 

Simge: Al
Erime noktası: 660,3 °C
Yoğunluk: 2,7 g/cm³
CAS numarası: 7429-90-5
Atom numarası: 13
Atom kütlesi: 26,981539 u
Kaynama noktası: 2.470 °C

Silisyum

Silisyum elementi “Si” olarak gösterilmiştir. Atom numarası 14 olan silisyum doğada en çok bulunan elementlerden biridir. Doğada çok bulunmasından dolayı diyot ve transistörlerin yapımında kullanıldığı için bilgisayar ve elektronik parçaların vaz geçilmezi olmuştur.

Simge: Si
CAS numarası: 7440-21-3
Atom numarası: 14
Atom kütlesi: 28,0855 u
Molekül kütlesi: 28.08553
Yoğunluk: 2.3290 g·cm−3

Fosfor

Fosfor elementi “P” ile gösterilmektedir. Atom numarası 15 olan fosfor, canlıların oluşumunda kalsiyumdan sonra en çok bulunan elementtir. DNA da yapılanmayı ve oluşumu sağlamaktadır. İnsan vücudu fosfora çok ihtiyaç duymaktadır. Kalp ritminin yapılanması, kemik oluşumu, hücre onarımı ve oluşumu gibi bir çok işlevi bulunmaktadır.

Simge: P
CAS numarası: 7723-14-0
Atom numarası: 15
Atom kütlesi: 30,973762 u
Elektron konfigürasyonu: [Ne] 3s²3p³

Kükürt

Kükürt elementi “S” sembolü ile gösterilmektedir. Ametal olan kükürt limon sarısı rengindedir. Doğada bolca bulabileceğimiz elementlerdendir. Bir çok metal ile birleşik olarak görülebilmektedir. Tarih olarak ilk çağlara kadar dayanmaktadır. Elektiriği iyi iletmez, tatsız, kokusuz ve katı haldedir.

Simge: S
Atom numarası: 16
CAS numarası: 7704-34-9
Atom kütlesi: 32,065 u
Erime noktası: 115,2 °C
Elektron konfigürasyonu: [Ne] 3s²3p⁴

Klor

Klor elementi “Cl” ile gösterilmektedir. Periyodik çizelgenin 17. sırasında ki klor, boğan bir koku yapısı, sarı ve yeşilimsi bir renge sahiptir. Yaklaşık olarak havadan iki buçuk kat ağırlığı ile dikkat çeken gazdır. Suda çözünebilme özelliği bulunsa da az çözünebilmektedir.

Simge: Cl
Atom numarası: 17
CAS numarası: 7782-50-5
Atom kütlesi: 35,453 u
Elektron konfigürasyonu: [Ne] 3s²3p⁵
Elektronegatiflik: 3,16

Argon

Argon elementi “Ar” simgesi ile gösterilmektedir. Periyodik cetvelde 18 ve 8A grubunda yer almaktadır. Rengi olmayan, kokusuz ve tatsız gazdır. Yer kürenin atmosferinde yaklaşık olarak %1 olarak bulunmaktadır. Havada argon olduğu ilk defa 1785 yılında gözlemlenmiştir. Sıvı ve gaz halinde bulunabilmesi mümkündür.

Simge: Ar
CAS numarası: 7440-37-1
Atom numarası: 18
Elektron konfigürasyonu: [Ne] 3s²3p⁶
Atom kütlesi: 39,948 u
Kaynama noktası: -185,8 °C

Potasyum

Potasyum elementi “K” sembolü ile gösterilmektedir. Atom sayısı 19 olduğundan dolayı periyodik tabloda bu sırada bulunmaktadır. Adını, izole edildiği zaman da ki potasyum karbonattan almaktadır. Alkali metal olan potasyum yumuşak, gümüş-beyaz rengindedir. Potasyum insan vücudunda da önemli şekilde oynamaktadır.

Simge: K
CAS numarası: 7440-09-7
Atom numarası: 19
Atom kütlesi: 39,0983 u
Elektron konfigürasyonu: [Ar] 4s¹
Erime noktası: 63,5 °C

Kalsiyum

Kalsiyum elementi “Ca” ile gösterilmektedir. Kalsiyum elementi elektroliz yolu ile çıkarılabilmektedir. Toprak alkaliler grubunda yer almaktadır. Atom numarası 20 olan elementin periyodik cetvel de sırası da 20 dir. Gümüş kadar parlak olan kalsiyum insan vücudunda bulunmaktadır. Haddelenebilir ve dövülebilir. Dünya’da en çok bulunan 5. element özelliğini kapsamaktadır.

Simge: Ca
CAS numarası: 7440-70-2
Atom numarası: 20
Atom kütlesi: 40,078 u
Elektron konfigürasyonu: [Ar] 4s²
Erime noktası: 842 °C

Periyodik Tablo boş pdf

Periyodik cetvel orta öğretim de öğrenilmeye çalışılan tablo halinde elementlerin simgeleri ve atom numaralarını gösteren materyal olarak karşımıza çıkmaktadır. Sizlere kolaylık olsun diye periyodik tablo pdf lerini dolu ve boş olarak aşağıda vermiş bulunmaktayız. Tıklayarak indirip kullanabilirsiniz.

Periyodik tablo indir: PDF

Boş periyodik Tablo indir: PDF

 

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu