Nedir

Oyun Teorisi Nedir?

Oyun Teorisi ya da Oyun Kuramı istatistik, sosyal bilimler (en fazla ekonomide olmak üzere), biyoloji, mühendislik, siyasi bilimler, bilgisayar bilimleri alanlarında kullanılan ünlü bir teoridir. Teoriyi geliştiren, daha doğrusu popüler hale getiren kişi John Forbes Nash’tir. Teori, sosyal sorunların çözümüne dair matematiksel yöntemleri kullanmayı öngören bir yaklaşımdır. İlk başta bir bireyin kazancının diğerlerinin zararını olması durumunu yani sıfır toplamlı oyunları çözmek için geliştirilmiştir. Daha sonra ise birçok kıstasa dayanan çok daha geniş alanlarda kullanılmaya başlamıştır. Bu yazımızda Oyun Teorisi nedir? Sorusunda yanıt vermeye çalışacağız.

Aumann’a göre: “Oyun teorisi, sosyal kelimesinin geniş anlamda insan ve insan-dışı oyuncuları (bilgisayarlar, hayvanlar ve bitkiler) kapsayacak biçimde tanımlandığı, sosyal bilimlerin rasyonel yönü için bir birleşik alan kuramı veya bir tür şemsiyedir.”

İlgili Makaleler

Oyun Teorisi, karar verenlerin düşüncelerinin diğerleri ile uyumlu veya rekabet içinde oluşunu inceler. Onun amacı, en çok kişinin kazançlı çıkmasını sağlamaktır. Oyun teorisi, geleneksel uygulamalara göre, oyunlarda denge bulmaya çalışır. Bu denge kavramlarının en ünlüsü Nash Dengesi’dir. Denge kavramları, kullanıldıkları alanlara göre değişiklik gösterebilir ancak genel anlamda uyum içindedirler. Aynı zamanda bu kavramların matematiksel olarak uygunluğu yönünde eleştiriler ve tartışmalar da sürmektedir.

Tutsak İkilemi

fft373 mf33046649

Tutsak ikilemi kabaca, iki ayrı odada sorgulanan iki kişinin birbirlerinden habersizdir. İkilem, birbirleri için yaptıkları anlaşmalarla ilgilidir. Bu durumun üç muhtemel sonucu olacaktır:

  • Tutsaklardan biri diğer tutsak hakkında tanıklık yapar ve diğeri susarsa, tanıklık yapan tutsak serbest kalır, susan tutsak ise 20 yıl hapis cezasıyla yargılanır.
  • Eğer her iki tutsak da susarsa, ikisi dedelil yetersizliğinden birer yıldan sonra serbest kalacaklardır.
  • Her iki tutsak da birbiri hakkında konuşursa ikisi de 5’er yıl cezaya çarptırılacaktır.

Şimdi bu duruma baktığımızda en mantıklı olan ikisinin de susup 1 yıl cezaevinde kaldıktan sonra çıkmaları gibi gözükür. Ancak iki tutuklunun da birbirinden haberi yoktur ve biri diğerinin konuşup konuşmayacağından emin olamaz. Bu durumda iki tutuklu da konuşursam, ya 5 yıl ceza alacağım ya da hiç ceza almadan serbest kalacağım diye düşünerek konuşabilir. İşte bu durum toplum yararına davranmak ya da kendi yararına davranmak ile ilgili bir ikilemdir. Teorinin temelini de bu ikilem oluşturur.

Oyun Teorisinin Kullanım Alanları

Oyun Teorisinin kullanım alanları oldukça geniştir. Teori, sosyal bilimler alanında oldukça önemli bir role sahiptir. Ayrıca birçok farklı akademik alanda da bu teoriden faydalanılmaktadır. Evrim teorisi, siyaset bilimi ve son zamanlarda da yapay zeka alanlarında kullanılmasıyla popüler hale gelmiştir.

Oyun Teorisinin Yararları

Peki Oyun Teorisinin yararları nelerdir? Bu alanda kullanılan modeller, belirli durumlarda karar vericilere sunulan stratejik seçenekler ve onların sonuçları hakkında fikir edinmede faydalı olabilir. Dolayısıyla karar vericiler, daha faydalı ve daha kazançlı sonuçlar verecek kararlara yönelebilir ve olası çatışmalardan kaçınabilirler.

Oyun Teorisinin kullanımı sonucunda potansiyel silahlı çatışmalardan ve nükleer savaşlardan dahi kaçınmak mümkündür. Çünkü bu teori ile, bu savaşları yapmanın, yapmamaktan daha az kazançlı olduğu görülür.

Popüler Kültürde Oyun Teorisi

Popüler kültürde Oyun Teorisi kendine önemli bir yer bulmuştur. Hatta dünya çapında tanınmasını sağlamıştır desek yanlış olmaz. Nobel Ödüllü oyun kuramcısı, John Forbes Nash hakkında bir kitap kaleme alınmıştır. Bir de sinema filmi çekilmiştir. Kitabın yazarı, Sylvia Nasar’dır ve kitabını 1998 yılında yazmıştır. Film ise 2001 yılında çekilmiştir ve ismi A Beautiful Mind‘dır.

A Beautiful Mind (Akıl Oyunları)

Akıl Oyunları filmi 2002 yılında vizyona girmiştir. Yönetmenliğini Ron Harward yapmış, Russell Crowe ise başrol oyunculuğunu üstlenmiştir. Dram türündeki filmin IMDb puanı da 8.2’dır yani oldukça yüksektir.

John Forbes Nash

john forbes nash jr 1280x720 1

John Forbes Nash, 13 Haziran 1928 tarihinde Bluefield, Batı Virginia, ABD’de dünyaya gelmilştir. Ünlü Nash Dengesi’ni geliştirerek Nobel Ekonomi Ödülüne layık görülmüştür. 1958 yılında şizofreni hastalığı ile de mücadele eden Nash, 1980’li yıllarda yeniden akademik dünyaya geri dönebilmiştir. 23 Mayıs 2015 tarihinde Monroe Township, New Jersey, ABD’de geçirdiği bir trafik kazasında hayatını kaybetti.

 

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Göz Atın
Kapalı
Başa dön tuşu