Genel

Örümcek Ağı Teoremi

Örümcek ağı teoremi birtakım sebepler dolayısıyla bir ürüne karşı artan taleplerin yol açtığı fiyat dalgalanmalarının arz talep dengesi üzerinde neden olduğu değişiklikleri açıklamaya çalışan teoriye denir.

Daha açıklayıcı anlatırsak; örneğin tarım sektörünü ele aldığımızda teoremin amacını daha iyi anlayabiliriz. Bir çiftçi bulunduğu sezondaki ürün fiyatlarına bakarak hangi ürünü ekerse daha iyi olacağına karar verir ve ürünü eker. Ürünün gelişme ve olgunlaşması en az bir sezon alacağı için, ürünü piyasaya bir sezon sonra sürebilir.

Diyelim ki ektiği ürünü bir sene sonra satmak için toplayabildi ve ektiği gündeki talep ürüne karşı azaldı. Bu da ektiği gündeki fiyatlardan daha aşağı bir fiyata satmak zorunda kalması demektir. Bunu diğer türlü de düşünürsek ürüne talep önceki sezona göre arttıysa daha yüksek fiyata satabilir.

Zamana bağlı arz talep dengesizliğinin fiyatlar üzerindeki oluşturduğu bu dengesizliği örümcek ağı teoremi inceler.

Ayrıca bulunduğu sezonda ektiği ürün miktarı o dönem için talebi karşılasa bile sonraki dönemde talep artar ya da azalabilir. Eğer ektiği miktar piyasaya sürdüğü dönemdeki talebi karşılamıyorsa fiyatlar üzerinde yine dalgalanmalar olur. Aynı şekilde talebe göre miktar fazla kaldıysa ürünün elinde kalmaması için fiyatları ektiği dönemdekinden daha düşüğe çekmesi gerekir.

Bu teoreme göre ürünlerin arz ve talebe bağlı fiyat dalgalanmaları bir süre sonra azalarak dengeye oturabilir. Fakat dengeye oturmama durumunda dengesizlik gittikçe büyüyebilir de.

Bir diğer olasılık da her sezon arz ve talepte oluşan farklılıkların çok yakın oranlarda olması sebebiyle fiyat dalgalanmalarının da belirli bir rutine yerleşmesidir.

Örümcek Ağı Teoremi Dalgalanma

Özellikle üretici firmalar için oluşturulan örümcek ağı teoremi arz ve talep seviyelerine göre fiyat dalgalanmalarını inceler. Bu dalgalanmalar bir süre sonra dengeye de oturabilir ya da daha büyük farklara neden olarak firmaların zarara uğramalarına yol açabilir.

Bir üretici içinde bulunduğu sezon belirli bir ürün üzerindeki talebi görerek o ürüne ağırlık verebilir. Fakat piyasaya sürdüğünde ürettiği mal kadar talebin kalmadığını görebilir. Bu olunca fiyatları düşürmek zorunda kalır. Yaşadığı bu döneme bakarak bu sefer aynı üründen daha az üretime koyar. İkinci sezonda daha az ürün olmasına rağmen bu sefer talep artmış olabilir. Böyle olunca da fiyatlarını yükseltmek zorunda kalır.

Bu döngü sezondan sezona değişerek ya da en sonunda belirli bir dengeye oturarak devam eder.

Eğer üreticinin sahip olduğu üretim kapasitesi bu dalgalanmaları karşılayabilecek şekilde esnek ise fiyat dengesizliğinde zaman geçtikçe bir dengeye ulaşılır.

Üreticinin üretim esnekliği fiyatlardaki dengesizliği karşılayabilecek durumda değil ise dengesizlik gittikçe artar.

Örümcek Ağı Teoremi Neyi Açıklar?

Örümcek ağı teoremi arz ve talep dengesinin sürekli değişen bir durum olmasından dolayı fiyat dengesizliğine yol açmasını açıklar. Her sektörde bu dalgalanmalar yaşanabilir fakat en çok etkilenen üretici sektörlerdir.

Teorem ilk olarak tarım sektörüne istinaden ortaya çıkmıştır. Teoreme göre eğer bir ürün üzerindeki talep esnekliği dengesizleşse bile arz esnekliğinden daha büyük oranlarda ise en sonun fiyat dengesi bir şekilde sağlanır.

Tam tersi durumunda arz esnekliği daha büyük ise uzun vadede bir denge söz konusu olamaz aksine daha da dengesizleşir ve fark gittikçe açılır.

Bazı durumlarda istisna olarak bir ürüne karşı talep aynı ya da yakın oranlarda kalabilir. Bu da dengenin istikrarını korumasını ve piyasalarda bir asayiş ortamının oluşmasını sağlar.

Bu oluşan denge ya da dengesizliklerin görünür olması için mutlaka belirli bir süre geçerek dalgalanma grafiğinin görülebilir olması gerekir.

Örümcek Ağı Teoremi Soruları

Bu teori karışık gibi gözükse de aslında oldukça basit bir denklem sunar. En anlaşılır örneği çiftçiler üzerinden verilebilir. Bir çiftçinin ürettiği gıdanın fiyatı her zaman bir öndeki sezonun fiyatı üzerinden olur.

Buna sebep olan durum çiftçinin ürünü tarlasına ekerken önceki sezon fiyatlarını baz alarak miktarını belirlemesidir. Örümcek ağı teoremi bu fiyat belirlenmesindeki zaman farklarından dolayı oluşan değişimleri konu edinir.

Çiftçi ürünü ekerken o sezonki talebe göre ürün ektiyse de ürün satışa çıktığında yani bir sene sonra talep aynı kalmamış olabilir. Bunun için de çiftçinin ürününde sürekli bir fiyat dalgalanması meydana gelir.

Örümcek Ağı Teoremi Grafiği

Bir ürünün arz ve talep dengesizliğine göre oluşan fiyat dalgalanmalarını konu edinen grafiklere örümcek ağı teoremi grafiği denir. Bu grafiğin oluşması için belirli bir süre geçmesi ve dalgalanmaların izlenmesi gerekir.

Üretici daha sonra bu grafiğe bakarak sezondaki talep dengesi hakkında tahmin yürütebilir ve üretim kapasitesi azalıp çoğaltılabilecek kadar geniş ise bu dalgalanmalardan az zararla kurtulabilir.

Üreticinin sahip olduğu sermaye burada belirleyici faktördür.

En açıklayıcı örnek olarak patates ve soğan fiyatlarının her yıl sürekli azalıp çoğalmasını verebiliriz. Talebin çokluğuna ya da azlığına göre her sene düşüş ya da yükseliş yaşarlar.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu