Ana sayfaBilimGenel

Oluklu kertenkele hakkında geniş bilgi

Oluklu kertenkele olarak adlandırılan  bu canlının literatürdeki ikili isimlendirmesi Ophisaurus apodus‘tur. Anguidae (Yılan Kertenkelegiller) familyası altında bulunurlar. İngilizce “glass lizard” yani cam kertenkele olarak bilinir. Nedeni ise bırakılan kuyrukların birkaç parçaya bölünebilmesinden kaynaklanır. Ayrıca Rusçada “sheltopusik” ismiyle anılan sevimli canlımız, manasını renklerinden almıştır. Kelimesi kelimesine çevrildiğinde “sarı göbek” manasına gelmektedir.

Esasen bu canlı bir kertenkeledir ve bu canlı evrim sürecinde ayaklarını kaybetmiştir fakat bazı varyetelerde arka ayakların kalıntıları gözlemlenebilmektedir. Vücudunun yan kısımlarında bulunan oluk, serbest göz kapakları ve kulak delikleri ile yılanlardan kolayca ayırt edilebilirler.

Oluklu kertenkelelerin gövdelerinin yarısını kuyrukları oluşturur. Sürüngen ve kuşların bağırsak çıkışı olarak isimlendirilen kloaktan sonra asıl gövdeleri yerini uzun kuyruğa bırakır. Tehlike anında tıpkı diğer kertenkeleler gibi kuyruklarını bıraktıkları da bilinmektedir. Kaybedilen kuyruk eskisi gibi rejenere edilebilir. Lakin akıllardan çıkmamalıdır ki kuyruk çoğu kertenkele için besin ve yağ deposu olarak kullanılır. Kaybedilmeleri halinde ödenen bedel büyüktür. Hatta bazı örneklerde ölümcül olabilmektedir.

Oluklu Kertenkelelerin silindirik bir yapıda bulunan vücutlarının 150 cm boyuna ulaşabildikleri bilinmektedir. Yavrular ve yetişkinler görünüş olarak farklı oldukları için ilk bakışta ayırt edilebilirler. Yavruların sırtı grimsi bir renktedir ve koyu kahverengi çizgileri vardır. Yetişkinlerindeyse sırt kısmı kızılımsı bakır renktedir ve karın kısmı sarıdır. Başlarının üstü keratin pullarla örtülüdür. Yetişkin kertenkelelerde bulunan sırt pulları karinalı (çıkıntılı) iken, yavrularda bütün vücut karinalıdır. Keratinden meydana gelmiş pullarının altında kemik plakalar bulur.  Oluklu kertenkeleleri adeta kasa gibi korunaklı yapsa da kemik plakalar yılanlar kadar esnek olmalarına müsade etmez. Tüm bunların yanında, kloak bölgesinin yanlarında mahmuz biçiminde çıkıntı olarak kalmış iki adet körelmiş bacakları da vardır. Bu inanılmaz kertenkelenin 50 yıla kadar yaşayabildiği bilinmektedir.

Oluklu kertenkele ve yılan farkı

Yetişkin Oluklu kertenkelelerin boyu 150 santimetreye kadara ulaşabilirken oluklu kertenkele ele alındığında bile ısırmıyor. Doğada bulunan en uysal hayvanlardan birisi olarak kabul görmektedir. Kertenkelemiz yılana benzeyen bu kertenkeleler yılanlardan farklı kılan en büyük özellik ise göz kapaklarının olmaması. Derisinin yan kısımlarında yer alan ve derin yarıklar gibi görünen olukları da bu uysal canlıların yılanlardan ayrılmasını sağlıyor, el ve ayağa sahip diğer kertenkele cinslerinden hiç bir farkı bulunmayan oluklu kertenkeleler sulak alanlarda yaşarlar.

Evrimsel Tarihi

Oluklu kertenkeleler daha önceden Ophisaurus olarak sınıflandırılırken, daha sonradan farklı olduğu anlaşılmış ve Pseudopus olarak sınıflandırılmıştır.

Körelmiş bacaklarından yukarda bahsetmiştik. Oluklu Kertenkeleler sürünmenin yürümekten daha avantajlı olduğu bir evrim sürecinden geçmiş gibi gözüküyorlar ki bu güne yalnızca daha önce yürümek için kullanmış olduğu iki arka bacağının kalıntısı ulaşmıştır. Bazı organların varlığı değişen çevrenin etkisiyle daha önce avantajlı durumda iken artık dezavantajlı duruma düşebilir. Oluklu kertenkeleye baktığımızda olayların bu biçimde geliştiğini gözlemleyebiliriz.

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu