Nedir

Karl Popper ve Yanlışlanabilirlik İlkesi Nedir?

Bilim dünyasında bir tartışma söz konusudur. “Sosyal bilimler bilim midir, değil midir?” Çünkü sosyal bilimler öznel biçimde toplanan bilgiler bütünüdür. Bir grup bilim insanı ya da düşünür, sosyal bilimleri bilim olarak kabul etmemektedir. Çünkü sosyal bilimlerin verileri “yanlışlanabilir” değildir. Bu yazımızda “Karl Popper ve Yanlışlanabilirlik İlkesi nedir?” sorusunun cevabını vermeye çalıştık.

Auguste Comte doğa bilimlerinin metotlarının sosyal bilimler üzerine de uygulanabileceği görüşünü ortaya atmıştır. Bu pozitivist bir görüştür. Bu pozitivist ekol aynı zamanda sosyolojinin de kuruluş ekolüdür.

İlgili Makaleler

Bilim temel bir tabirle; neden – sonuç ilişkilerinin ortaya konulduğu sistematik bilgiler bütünüdür. Ancak yanlışlanabilirlik ilkesine göre, elde edilen bu verilerin yanlışlanabilir olması yani aksinin iddia edilebiliyor olması gerekmektedir.

Yanlışlanabilirlik İlkesi

Avusturyalı – İngiliz bilim felsefecisi Karl Popper, bilim tarihinde çığır açan bir kuram geliştirmiştir. Kuramın adı “yanlışlanabilirlik ilkesi”(falsifiability)‘dir. Bu kuram temelde, bir bilginin bilimsel olabilmesi için yanlışlanabilir olması gerektiğini ifade eder. Örneğin astronominin verileri test edilebilir ve yanlışlanabilirdir. Ancak astrolojinin verileri test edilemez ve yanlışlanamaz. Bu durumda “yanlışlanabilirlik ilkesi” gereğince, astroloji bir bilim dalı sayılamaz.

download 3

Örneklerle açıklamak gerekirse, Nikolas Kopernik, kendisine kadar olan astronomların söylediklerinin aksini kanıtlayarak, evrenin merkezinde Dünya’nın olmadığını ve Güneş Sistemi‘nin merkezinde Güneş’in bulunduğunu, Dünya’nın ise Güneş’in etrafında hareket ettiğini kanıtlamıştır. İşte bu durum yanlışlanabilirlik ilkesinin pratikte görülen halidir. Ancak astrolojiye ait olan hipotezleri yanlışlayabilmek ya da çürütebilmek mümkün değildir. Hatta doğruluğunu da ispatlamak mümkün değildir. Örneğin; “Balık burcu olan insanlar duygusaldır.” önermesini ele alalım. En başta duygusallığın nesnel bir tanımı ya da ölçme aracı yoktur. İkinci olarak her insan bir parça duygusal olabilir, duygusallığın derecesi neye göre ölçülecektir? Bu soruların cevapları belirsizdir. Bu durumda astoroloji, yanlışlanabilirlik ilkesine uygun bir dal değildir.

Karl Popper Kimdir?

Peki bu ilkenin tanımlayıcısı olan Karl Popper kimdir? Tam adı Sir Karl Raimund Popper’dır. (28 Temmuz 1902 – 17 Eylül 1994) tarihleri arasında yaşamıştır. Avuturyalı – İngiliz filozof ve akademisyendir. 20. yüzyılın en önemli düşünürlerinden biridir.

28 Temmuz 1902’de Viyana’da doğan Popper, 1918-1928 yılları arasında Viyana Üniversitesi‘nde eğitimini tamamladı. 20 yaşındayken marangozluk eğitimi aldı ve 1924’te kalfa oldu.

1937 yılında Nazi baskısından ve Avusturya’yı işgal etmek üzere olmalarından dolayı Yeni Zelanda’ya göç etti. Canterbury University College’da doçent oldu ve 1945’e kadar felsefe dersleri verdi.

1945’te İngiliz Vatandaşı oldu. 1946’da İngiltere’ye gitti. 1965’te Kraliçe II. Elizabeth ona “Sir” ünvanını verdi. London School of Economics and Political Science’tan 1969 yılında emekliye ayrıldı. Bir çok ödüle layık görüldü ve bir çok üniversitede konuk olarak dersler vermeyi sürdürdü. 17 Eylül 1994’te Londra’da hayata gözlerini yumdu.

Karl Popper’ın Eserleri

Karl Popper özellikle Bilim Felsefesi alanında bir çok eser yazmış ve ödüllere layık görülmüştür. İşte Karl Popper’ın eserleri:

0eb7ab8b eb18 4690 93c2 70dad4a55cee

  • The Two Fundamental Problems of the Theory of Knowledge, 1930–1933 (as a typescript circulating as Die beiden Grundprobleme der Erkenntnistheorie; as a German book 1979, as English translation 2008), ISBN 0-415-39431-7
  • The Logic of Scientific Discovery, 1934 (as Logik der Forschung, English translation 1959), ISBN 0-415-27844-9
  • The Poverty of Historicism,1936 (private reading at a meeting in Brussels, 1944/45 as a series of journal articles in Econometrica, 1957 a book), ISBN 0-415-06569-0
  • Open Society and Its Enemies, 1945 Vol 1 ISBN 0-415-29063-5, Vol 2 ISBN 0-415-29063-5
  • Quantum Theory and the Schism in Physics, 1956/57 (as privately circulated galley proofs; published as a book 1982), ISBN 0-415-09112-8
  • The Open Universe: An Argument for Indeterminism, 1956/57 (as privately circulated galley proofs; published as a book 1982),ISBN 0-415-07865-2 Realism and the Aim of Science, 1956/57 (as privately circulated galley proofs; published as a book 1983), ISBN 0-09-151450-9
  • Conjectures and Refutations: The Growth of Scientific Knowledge, 1963, ISBN 0-415-04318-2
  • Objective Knowledge: An Evolutionary Approach, 1972, Rev. ed., 1979, ISBN 0-19-875024-2
  • Unended Quest: An Intellectual Autobiography, 2002 [1976]. ISBN 0-415-28589-5 (ISBN 0-415-28590-9)
  • The Self and Its Brain: An Argument for Interactionism (with Sir John C. Eccles), 1977, ISBN 0-415-05898-8
    In Search of a Better World, 1984, ISBN 0-415-13548-6
  • Die Zukunft ist offen (The Future is Open) (with Konrad Lorenz), 1985 (in German), ISBN 3-492-00640-X
    A World of Propensities, 1990, ISBN 1-85506-000-0
  • The Lesson of this Century, (Interviewer: Giancarlo Bosetti, English translation: Patrick Camiller), 1992, ISBN 0-415-12958-3

mlara karşı olmuş ve açık, liberal görüşleri savunmuştur. Aynı düşünce yapısı çerçevesinde de Marksist ve Hegelci düşünceleri eleştirmiştir.

 

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Göz Atın
Kapalı
Başa dön tuşu