Bilim

Kâğıdın İcadı

Medeniyet tarihi boyunca insanlık, icatları ile geleceğine yol gösterici olmuştur. Her bir buluş bir sonrakinin habercisi olarak yaşamımızda yerini almıştır. Hiç şüphesiz bunlardan en önemlisi de yazıdır. İlk insanlardan bu yana yaşanılan olaylar, savaşlar, doğa olayları ve daha sayamayacağımız her şey kayalara,kemiklere, tahtalara işlenmiştir.  Zaman içerisinde bu malzemeler yerini kâğıda bırakmıştır.  Kâğıdın icadı ile insanlar bilgilerini, tecrübelerini nesiller arasında çok daha kolay aktarmışlardır. Buna rağmen kâğıdın tarihi en başta matbaanın tarihinin gölgesinde kalmıştır. Kâğıdın İcadı adlı yazımızda onun öyküsüne yer verdik. Gelin birlikte kağıdı daha yakından tanıyalım.

793515

İlgili Makaleler

Kâğıdın Tarihi

Kâğıt çok fazla kullanım alanına sahip olan, çok yönlü bir malzemedir. En çok üzerine yazı yazılması veya baskı amacıyla kullanımı yaygın olsa da, endüstriyel ve inşaat sektöründe gerçekleştirilen işlemlerde, pek çok alanda temizlik ve paketleme malzemesi olarak, hatta özellikle bazı Asya kültürlerinde yiyecek katkı maddesi olarak kullanım bulmuştur. Kâğıt özellikle yazı amacıyla kullanıldığından dolayı, belge ve doküman anlamında da kullanılır. Kâğıt ve kâğıt hamurunun yapım sürecinde; kâğıdın arkeolojik olarak ilk defa parçaları Çin’de bulunmuş ve bu parçaların MÖ 2. yüzyıla ait olduğu tespit edilmiştir. Bu dönemde Çin’de bulunan mahkemelerde görevli  Cai Lun (Eski Mısır’da kullanılan papirüsten farklı olarak) kâğıdı icat eden kişidir.

Papirüs

Kağıda benzer ilk sayfa  Mısırda, M.Ö. 4 binde, Nil Nehri bataklıklarında yetişen, ‘Cyperus Papyrus’ denilen bataklık bitkisinden yapılmıştır. Papirüs, Mısırlılar, Yunanlılar ve özellikle de Romalılar tarafından bolca kullanılan bir yazma yüzeyidir.  Bitkinin yazı yüzeyi olarak kullanılması, içindeki selülozik özün suya duyarlı olmasından dolayı nemli iklime sahip uygarlıklar tarafından tercih edilmiyordu. Bunun yerine  koyun,keçi veya ceylan derisinden yapılan parşömen kullanılırdı.

Parşömen

M.Ö. 3. yüzyılda üzerinde kolayca yazı yazmaya elverişli yumuşak ve dayanıklı en iyi yazı yüzeyi olarak parşömen kullanılmaktaydı. M.S. 4. yüzyıl, parşömenin en rağbet gördüğü dönemdir.  Fakat, parşömen yazı yüzeyini elde etmek yorucu ve zahmetli bir iştir. Ayrıca yazı yüzeyine duyulan ihtiyacın fazla olması yüzlerce hayvanın öldürülmesi gibi bir sonuç ortaya çıkartmaktadır.

İlk çağlarda kağıt elle yapılırdı. İlk olarak kabuklar ya da otlar, taş bir havanda dövülüp, sıvı içinde bekletilerek, sulu bir bulamaç meydana getirilirdi. Ardından bu bulamaç, gözenekli bir kutu içine dökülerek yaprak biçimi alması için suyunun süzülmesi için bekletilirdi. Kuruyan yaprak, yazı için kağıt bir benzeri bir malzeme şeklini alıyordu.  Yüzyıllar içerisinde kağıt yapımı Asya, İran, Mısır, Fas ve Avrupa’nın yukarı kısımlarına yayıldı.  Özellikle Avrupa’da, pamuklu bez parçaları, kağıt yapımının temel ham maddeleri olmuştu.

Ülkemizde ilk kağıt üretimi 15. yüzyılda Kağıthane’de; ikincisi 18.yüzyılda Beykoz’ da üçüncüsü de Yalova’ da başlamıştır. Cumhuriyetin ilanıyla birlikte kağıt fabrikalarının sayıları hızla artmıştır. Cumhuriyet devrinde kâğıt mühendisi olan Mehmet Ali Kâğıtçı tarafından hazırlanan  projeye göre ilk kâğıt ve karton fabrikasının temeli, 1934 yılında İzmit’te atıldı ve ilk Türk kâğıdı 18 Nisan 1938 yılında yapıldı.

Kâğıt  Nasıl Yapılır ?

Hepimiz kâğıdın ham maddesinin ağaç olduğunu biliyoruz. Peki kaç kişi kâğıt yapımında ağacın ince, esnek yaprakları yerine sert ve sağlam kütüklerin kullanıldığını biliyor ? Kâğıdın İcadını öğrendiğimize şimdi de Kâğıt nasıl yapılır sorusuna cevap verelim:

Çinlilerin ilk kâğıt üretimi basit birkaç adımdan oluşuyordu: İlk olarak ağaç tomruklarının sert kabukları soyuluyor; elde dilen tahta silindirleri birkaç santimetre küp parçalar halinde doğranıp; kaynayan suda haşlanarak talaşlardan kurtuluyor ve  böylece kâğıt hamuru elde ediliyordu.  Hamur sertliğinden kurtulmuş halde, ince kalıplar içine koyarak kurutuyorlar ince dikdörtgen kâğıt tabakaları elde ediyorlardı.

20091007020025809

 

Bugünün koşulları ile baktığımızda ilkel olan bu üretim şekliyle ilk kâğıt tabakalar, kalın bir formdaydı. Teknoloji geliştikçe daha rafine kâğıtlar üretilebileceği anlaşıldı. Bu sayede daha kaliteli, daha yumuşak kâğıtlar üretilmeye başlandı ve kağıdın sararması da önlenmiş oldu.

Günümüzde kâğıt yapımı modern teknoloji ile birleşerek daha seri ve verimli hale gelmiştir. Tomruk kabukları makinelerde soyulur. Devamında tomru 2,5 cm’lik küpler halinde doğranarak bitki liflerinin  ligninden ayrılması için asit çözeltisinde kaynatılır. Bu işlemden sonra kâğıt hamurunda yalnızca bitki lifleri kalmış olur.  Hamur, su ile yıkanarak lignin atıklarından arınır.  Bu işlem neticesinde kâğıt beyaz rengini alır.

kagit nasil yapilir 01 min

İbn-i Haldun Kimdir ? Adlı Yazımızı Okumak İçin Buraya Tıklayabilirsiniz.

Üreticiler aynı zamanda yoğunluğunu ve matlığı artırmak için hamura kalsiyum karbonat ilave eder.  Kâğıdı renklendirmek için nişasta (veya boya) ve optik parlatıcılar da eklenebilir.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu