Genel

İdea Nedir?

İdea nedir? İdea, idein kelimesinden türemiştir ve görünen biçim anlamına gelir. Yunancadan Türkçe’ye geçen idea TDK’ya göre “düşünce” anlamına gelmektedir. İdea felsefede, Platon tarafından geliştirilen idealar kuramı ile anlamını bulmuş bir kavramdır. Buna göre, idea dünyayı ve dünyadaki soyut ve somut varlıkları algılayış şeklimizdir. Bu yazımızda idea nedir, idealar kuramı nedir gibi soruların yanıtlarını vermeye çalışacağız. İyi okumalar dileriz.

İdealar Kuramı

İdealar Kuramı, ünlü filozof Platon tarafından geliştirilmiştir. Platon’a göre idea genel bir kavramdır. Doğada ne kadar tür varsa o kadar da idea vardır. İdea kavramı idealist felsefede düşünce anlamında kullanılmıştır. Kavram bu şekliyle Platon’un mitlerinden ve mecazlarından arındırılmış olsa da yine de Platon esaslı bir anlama sahiptir. Örneğin; Aristoteles ideayı bireyselliğin değişkenliği altında değişmeden kalan öz ve biçimlendirici ilke olarak, Hıristiyan felsefesi ve özellikle Augustinus evren yaratımına örneklik eden tanrı düşüncesi, Kant düzenleyici ilke ve amaç, Hegel ise evreni oluşturan düşünce ya da ruh anlamında kullanır. Bütün bu düşünürler ideayı insan düşüncesinden bağımsız ve nesnel olarak görürler. Yani onlara göre idea mutlak ve değişmez olandır. İnsan zihnine bağımlı olarak değişmez. Ancak ideayı insan düşüncesiyle eş sayan Descartes, Berkeley, Hume, Fichte vb. gibi düşünürler de vardır.

Platon felsefesi 800x416 1

İlgili Makaleler

Örneğin güzel bir kadın güzellik ideasının bir kopyasıdır. Platon’a göre bu kadnının güzel olduğunu, güzellik ideasını bildiğimiz için algılayabiliyoruz. Güzel olan her şey, ağaçlar, insanlar, çiçekler, resimler vs. kaybolmaya ve ölmeye mahkum iken güzellik ideasının kendisi asla yok olmaz. Bu sebeple idealar ebedi ve ezelidir. Platon’a göre güzellik ideası şöyledir:

  • Her zaman vardır,
  • Ne varlığa gelir ne de yok olup gider,
  • Ne büyür ne de küçülür,
  • Ne bir parçasıyla güzel, başka bir parçasıyla çirkindir,
  • Ne belli bir zamanda güzel, başka bir zamanda çirkindir,
  • Ne birine güzel, başka birine çirkin görünür.

Aynı şey eşitlik ideası için de geçerli olacaktır. Platon bizim eşitlik genel kavramını birbirlerine eşit olan şeylere ilişkin yaptığımız gözlemler sonucunda elde etmemizin mümkün olmadığını öne sürer. Başka bir söyleyişle, genel bir kavram somut nesnelerden yapacağımız bir soyutlama ile elde edilemez. Fakat tikel nesnelerin, bireysel nesnelerin adlandırılabilmesi ya da sınıflandırılabilmesi, Platon’a göre, genel kavramların bilgisine bağlıdır. Yani birbirine eşit olan şeylerin eşit olduklarının saptanabilmesi için daha önceden edinilmiş bir eşitlik bilgisi gerekmektedir.

idea

Yukarıda da gördüğümüz gibi idea hakkında iki temel görüş vardır. Birincisi Platon kaynaklı olan görüştür. Buna göre, idea mutlak ve değişmezdir. Her şey ona bağlıdır. İdea hep vardır ve yok olup gitmeyecektir. Nesneldir ve kişilere göre değişmez. İkinci görüş ise; ideanın insan zihninde olduğu ve insanın çevresini algılaması sonucu yaptığı yorumlar ile ilgili olduğudur.

Kaynak: https://www.felsefe.gen.tr/idea-nedir-ne-demektir/

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu