BilimGenel

Epigenetik nedir? İlke ve Mekanizmalar

epigenetik ne demek, epigenetik nedir psikoloji

Epigenetik, biyoloji alanında; DNA’da gerçekleşen değişikliklerden kaynaklanmayan, lakin aynı zamanda da ırsi olan, gen değişikliklerini inceleyen bilim dalıdır. Şu şekilde açıklamak gerekirse, kalıtımsal olup genetik olmayan fenotipik varyasyonları inceleyen bilim dalıdır. Bu gerçekleşen değişiklikler hücreyi veya organizmayı direkt olarak etkilemektedir lakin DNA dizisinde hiçbir değişiklik gerçekleşmemektedir.

Epigenetik ne demek?

Epigenetik‘i kelime kökeni olarak inceleyecek olursak “epi” Latincede “üzerinde” demektir. Buradan da anlaşılacağı üzere epigenetik için genlerin üzerinde olarak tanımlayabiliriz. DNA dizisinde herhangi bir değişiklik olmamasına rağmen, kromatin yapıdaki kalıtsal değişiklikler ile gen ekspresyonunun düzenlenmesidir.  Genlerin ne zaman, nerde ve ne kadar çalışacağını belirleyen bu mekanizmadır. DNA’ nın yapısında herhangi bir değişiklik olmaksızın  kodlu olan genetik bilginin açığa çıkmasına  “epigenetik” denir.

İlgili Makaleler

Beslenme alışkanlığı, yaşam stili, spor ve benzeri çevresel faktörlerin genlerin aktivitesini düşürmesi ya da yükseltmesi ile ortaya çıkan rahatsızlıkları inceler. Yani DNA dizisinde hiçbir değişiklik gerçekleşmeden genlerin fazla veyahut  yeterli düzeyde çalışmamasından kaynaklanmaktadır.

Epigenetik Mekanizmalar Nedir?

Epigenetik mekanizmalar, DNA metilasyonu, histon modifikasyonu, kromatin şekillenmesi ve benzeri mekanizmaları içermektedir. Genetik ve epigenetik olayların birbiri ile etkileşimin ardından sonuçlanan canlı organizmalardaki biyolojik fonksiyonlar düzenli bir biçimde devam etmektedir. Gerçekleşmiş olan bu genetik bozukluklar, epigenetik mekanizmalarda rol alan proteinler de bulunan aksaklıklar veya bu iki sistem arasındaki dengenin bozulması işleyen yapının bozulmasına, kanserin, nörolojik hastalıkların ve otoimmun hastalıkların oluşmasına neden olmaktadır. Özetlemek gerekirse, tüm bunlar göz önünde bulundurulduğu taktirde, hedefe yönelik farmakolojik bileşiklerin oluşturulması ve epigenetik biomarkırların geliştirilmesi gittikçe önem kazanmaktadır.

Epigenetik İlkeler

Epigenetik ilkeler, doğada yaşanılan fiziki bölgelere göre çevresel faktörlerin arka arkaya görülebilmesidir. Ayrıca yaşama dayalı temeller ile ilerlediğini söylemektedir.

 

Epigenetik’in yanıtlamaya çalıştığı sorular nelerdir?

  • Fenotipi belirleyen nedir?
  • Çok hücreli bir organizmada; örneğin bir karaciğer hücresi ile bir kas hücresi, tamamen aynı genotipi paylaşırlarken, nasıl olur da, apayrı – yine de stabil – gen ifade profillerine ve de farklı ve bağımsız hücre fonksiyonlarına sahip olabilmektedirler?
  • Fibroblastlar veya lenfositler gibi farklılaşmamış hücreler, nasıl hücre bölünmesi yoluyla fenotiplerini stabil bir şekilde korumaktadırlar?
  • Nasıl, bir farklılaşmamış kök hücre, bazen bölündüğünde iki yeni kök hücre verirken, bazen de bir kök hücre ve de bir farklılaşmış hücre verebilmektedir?
  • Memelilerin, bizim de dahil olduğumuz Eutheria altsınıfına ait dişi bireylerinin her hücresinde; ayni nükleoplazma içinde bulunan vede neredeyse özdeş DNA dizinlerine sahip iki X kromozomundan biri inaktive edilmektedir. İki X kromozomundan hangisinin inaktive edileceği nasıl belirlenmektedir ve de inaktivasyon hangi yolla/yollarla gerçekleşmektedir?
  • Tamamen aynı genotipe sahip tek yumurta ikizlerinin, nasıl olur da hastalıklara genetik yatkınlıkları farklı olur?
  • Çevremiz ve de yaşam tarzımız bizi (gen ifademizi dolayısıyla bizi) ne kadar, nasıl etkiler?
  • Bu etkiler bizden sonraki kuşaklara da aktarılır mı?

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Göz Atın
Kapalı
Başa dön tuşu