Bilim

Başına Ödül Konulan Balon Balığı ve Bilinmeyenleri

Avcılıkta yeni Dönem Başlıyor "Balon Balığı Avcılığı"

Balon balığı; Pufferfish, kurbağa balığı veya kirpi balığı olarak da bilinen ve ölümcül etkiye neden olabilecek kadar zehirli bir balık türüdür. Bilimsel adı Lagocephalus Sceleratus olarak da geçer. Buna rağmen 2019 yılında yayınlanan bir habere göre bu balık ailesinden her yıl Japonya’da yaklaşık 10 ton tüketilmektedir. Balon balıkları ailesine Tetraodontidae familyası denir. Bu aile Tetraodontiformes takımının üst sınıfıdır. En az 29 cinste ve 200 türde balon balığına sahiptir.

Balon Balığı Neden (Nasıl) Şişer?

Bu ailedeki balıklar kendilerini tehlikede hissettikleri zaman midelerinin elastikiyetini kullanarak vücutlarını şişirebilirler. Böylece olduklarından daha büyük görünürler. Bunun için ‘balon balığı’ diye anılırlar. Bu balıklar yüzme konusunda diğer balıklara göre –deyim yerindeyse- daha amatördür. Yavaş hareket ederler ve hantal bir yapıya sahiptirler. İşte biyologlara göre onların kendilerini şişirebilme özelliği, bu olumsuz yönlerini telâfi etmektedir.

İlgili Makaleler
Balon balığı insana Saldırır mı?
Balon balığı insana Saldırır mı?

Balon Balığı İnsana Saldırır mı?

Saldırgan yapıya sahip olan balon balıkları genellikle balık ve su canlılarına saldırıları ile bilinirler. İnsanlara saldırıları bilinmemektedir. Bu sorumuzun cevabı ise “Hayır” olarak cevaplamış olabiliriz.

Eşlerini en çok Seven Kuşları Merak Ediyorsanız Kumru Kuşları Yazımızı Okumanızı Tavsiye Ederiz: Kumru Kuşları

Balon Balığı Özellikleri

  1. Çoğunlukla Akdeniz’de, Marmara ve Ege denizlerinde; yosunlu ve taşlı alanlarda yaşarlar.
  2. Su diplerinde avlanırlar. Kafalarının üst bölümünde gözleri vardır. Küçük canlıları ve çeşitli balıkları avlamak için bunları kullanırlar.
  3. Nisan-Mayıs aylarında sahil bölgelerine yönelirler. Üremeleri Temmuz-Eylül arası gerçekleşir. Tek üremede 10 ilâ 10 bin arası yumurta bırakırlar. Bunların yarısı canlı olarak varlığını sürdürür.
  4. Etleri zehirli olduğundan avcılığı yapılmaz.
  5. Ağırlıkları 7 kg’a, boyları 110 cm’ye varabilmektedir.
  6. Balon balığının özellikleri konusunda bilgi verirken fiziksel görünümünü şöyle özetlemek mümkündür: Sırt bölgesi koyu renklidir. Gövdesinde koyu yeşil, siyah veya kahverengi noktalar vardır. Karın bölgesi beyaz renktedir. Yanlarında iki şerit mevcuttur. Bunlar ise gümüş renklidir.
  7. Vücutlarının çevresinde iri dikenler yer alır. Bunlar vücudun her iki tarafına yapışık durumdadır.
  8. Genelde yem seçmezler. Düz ve keskin dişlere sahiptirler.
  9. Umûmiyetle kıyıdan 50-100 metre açıklarda bulunurlar. Kıyıya fazla yaklaşamazlar. Oltaya geldikleri zaman yukarıya çekilirken şişerler ve hacminden 3 kat fazla suyla dolarlar. Böylece ağırlıkları giderek artar. Güçlü dişleri sayesinde oltayı rahatça kesebilirler. Sadece av olmaktan korktukları zaman değil, yaralandıklarında da kendilerini şişirirler. Bu, onların savunma mekanizmasıdır. Ayrıca sudan çıktıkları zaman kurbağa gibi sesler çıkarırlar. Bu iki sebep onların ‘balon balığı’ diye meşhur olmalarını sağlamıştır.
  10. Sert ve pulsuz bir deriye sahiptirler. Bazı türlerin baş bölgesinde minik iğne benzeri yapılar vardır.
  11. Daha çok ahtapot, kalamar ve yengeç tüketirler. Bazen kendi türlerini de yerler.
  12. Aşırı ışık yansıması anlarında gözleri bir kimyasal salgılar. Doğal bir güneş gözlüğü olarak nitelendirilebilecek bu koruyucu kimyasal, onları güneşten gelen zararlı ışınlara karşı korur. Göz mercekleri bir tür fotokromik mercek olarak bilinir. Işığa duyarlı bir şekilde koyulaşıp açılır. Aşırı ışığa maruz kaldıklarında, kornea kenarındaki kromatofor adı verilen boya hücrelerinden sarı renkli pigment üretilmeye başlanır. Bu da bir nevî filtre vazifesi görür. Zararlı ışınların etkilerini azaltır ve balon balıklarının net görmesini sağlar. Denizin derin sularında da keskin bir görüşe sahiptirler.

Balon Balığı Nerede Yaşar?

Sıcak denizleri severler. Bilhassa Güney Asya’nın sıcak denizlerinde görülürler. Doğu Afrika, Kızıldeniz, Japonya ve Avustralya denizleri, Hint Okyanusu, Ege Denizi, İzmir ve İskenderun körfezleri de bu balığın yaşam alanlarındandır.

Şark Bülbülü “Ağustos Böcekleri” Neresinden Öter Öğrenmek istemez misiniz? Ağustos Böcekleri Neresinden Ses Çıkarır

Balon Balığı Zehirli mi?

Balon balıklarının vücudunda yer alan tetradoksin maddesi güçlü etkiye sahip bir zehirdir. Kas kasılmalarına yol açabilen bu madde felç ve ölüm ile de sonuçlanabilir. Avlanmayan ve dünya genelinde yaygın olmayan bu balık türü, Japonlar tarafından çeşitli işlemlerden geçirilerek tüketilmektedir. Bu madde öyle kuvvetlidir ki, 300 derecede ısıtılsa dahî bozulmadığı ortaya koyulmuştur. Bu zehir renksiz, tatsız ve kokusuzdur. Fakat balon balığı su içerisindeyken zarar vermez. Tüketildikten sonra zehirli özelliğini gösterir.

Zehirli balon balığı, TTX kimyasalını karaciğerlerinde depolar. Karaciğeri yaralandığında bu zehir tüm vücuduna yayılarak onun, her tarafı zehirli bir balık hâline gelmesini sağlar. Bahsi geçen bu madde, siyanür ile kıyaslandığında 1200 kat daha zehirlidir. Söz konusu zehrin 2 miligramı bile, insanın ölümüne yol açmak için yeterlidir. Bununla beraber zehir seviyeleri o anki mevsime, balon balığının yaşadığı bölgeye ve türüne göre değişiklik gösterir.

Kaktüs Çiçeğinin Suyu Köklerinden almadığını Biliyormuydunuz? Haydi Kaktüs’ün Bilinmeyen Özelliklerini öğren; Kaktüs ve Çeşitleri

Balon Balığının Dişleri

Gelişmiş diş yapısına sahip olmasının sebeplerinden biri bu balıklarda çene yapısının daha gelişmiş olmasından kaynaklanmaktadır. Balon balıkları avlarını neredeyse tek ısırışta ortadan ikiye bölebilir. Pres gibi baskı yapan çene kasları sadece tek ısırışta koparmaya evrilmiştir. Aşağıda ki balon balığı iskeletinde gözle görülür şekilde çene yapısının ne kadar güçlü olduğunu anlayabilirsiniz.

Balon balığı dişleri
Balon balığı dişleri

Çene yapısına bu denli bağlı pek az canlı bulunmaktadır. Özellikle kas yapısının güçlü olması çene baskı kuvvetini daha da çok artırmaktadır.

balon balığı dişi
balon balığı dişi

 

Balon Balığı Zehirlenmesi Belirtileri

Balon balığı deniz canlısı popülasyonunun azalmasında etkilidir. Muhtelif balıkların larvalarına ve yumurtalarına zarar verir.

Balon balığı zehirlenmesi belirtileri insan vücudunda şu sonuçları ortaya çıkarır:

  • Terleme ve baş dönmesi
  • Kollarda ve bacaklarda uyuşma
  • Konuşma güçlüğü
  • Morarma
  • Kusma
  • Felç
  • Zehirlenme
  • Bazen de ölüm

Balon Balığı Yenirmi?

Balon balıklarının karaciğerinde tetradoksin (veya tetradotoksin) isimli bir kimyasal bulunur. Söz konusu madde oldukça zehirlidir. Balon balığı yenir mi? sorusuna olumsuz cevap verilmesinin temel nedeni budur.

Balon balığı yenebilir mi? sorusunun cevabı yukarıdaki bilgilerden anlaşıldığı üzere olumlu değildir. Yenmeyen balık türleri arasında bulunmasına karşın, Japon mutfağında popülerdir. Japonlar balon balığı ailesinden ekseriyetle ”torafugu” diye bilinen rubripes balığını veya kaplan balon balığını tercih ederler. Fakat Japon hükümeti bu alanda bazı önlemler de almıştır. Örneğin bu balığı temizleyip pişirebilmek ve servis edebilmek için ‘Balon Balığı Hazırlama Lisansı’na sahip olma şartını getirmiştir. Ayrıca en az 3 yıl deneyim de gereklidir. Fugu diye bilinen balon balığı, yalnızca o alanda eğitim görmüş şefler tarafından temizlenebilmektedir.

Uzay Hakkında Bilgileri Sever misin? Güneş Sistemi Hakkındaki Yazımızı okuyabilirsiniz.

Güneş Sistemi Hakkında Kısa Bilgiler

Balon Balığının Faydaları Var mı?

  • Balon balığının yararları konusuyla ilgili birkaç örnek de zikretmek mümkündür. İSTE yani İskenderun Teknik Üniversitesi öğretim üyeleri tarafından yapılan bir çalışma neticesinde balon balıklarının dayanıklı ve sert dişlerinden, protez yapımında kullanılabilecek dolgu ve kaplama malzemeleri elde edilmiştir.
  • Öte yandan balon balıklarının iç organlarından ve derilerinin altından çıkarılan TTX (tetrodotoksin) zehri Kanada ve ABD’de uyuşturucu bağımlılığı ile kanser tedavilerinde kullanılmaktadır.
  • Araştırmalara göre balon balığının vücudunda salgılanan bu zehir morfinden yaklaşık 3 bin kat daha güçlüdür. Bu özelliğinden dolayı nöronlar arasındaki sodyum kanallarının bloke olmasını sağlayarak acıya karşı duyarsızlık meydana getirmektedir. Kanser hastalarına uygulanan tedavilerde ağrının hafifletilmesi amacıyla tercih edilmesi bu yüzdendir. Aynı zamanda uyuşturucu istemini de bu şekilde baskılayabilmektedir.

Her Balon Balığı Kuyruğuna 5 TL

Tarım ve Orman Bakanlığı, balon balığı türlerindeki artışı engellemek ve diğer balık türlerinin sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla 2020 yılı itibariyle bir kampanya başlatmıştır. Buna göre, benekli balon balıklarının her bir kuyruğu için vatandaşlara 5 TL ödeme yapılacaktır. Ne kadar çok kuyruk getirilirse, o kadar fazla ödeme alınabilir. Söz konusu kampanya 2021 yılında da hâlâ devam etmektedir.

Ne var ki bu desteklemenin yalnızca benekli türler için değil, bütün türleri için uygulanması gerekmektedir. Öte yandan balon balığının zehriyle ilgili Laboratuvar çalışmalarının yapılmasına da ihtiyaç vardır. Böylece bunun ülke ekonomisine katkıda bulunması sağlanmalıdır.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu